Radiatoren zijn in de meeste huizen niet weg te denken. Ze zorgen ervoor dat je woonkamer lekker warm blijft als het buiten vriest, en dat je ‘s ochtends niet rillerig uit bed stapt. Toch denken de meeste mensen er pas aan als er iets mis is. Een verwarmingselement dat maar half warm wordt, een borrelend geluid of een koud plekje bovenin: het zijn signalen dat er onderhoud nodig is. Wie begrijpt hoe zo’n verwarmingstoestel werkt, kan veel problemen voorkomen.
Hoe een radiator warmte verspreidt in huis
Een verwarmingspaneel werkt door warm water dat door een cv-ketel wordt opgewarmd door buizen te sturen. Dat water stroomt door de verwarmingselementen en geeft de warmte af aan de ruimte. Dat gebeurt op twee manieren: via straling en via convectie. Bij straling verwarmt het paneel de lucht en de voorwerpen in de buurt direct. Bij convectie stijgt warme lucht op langs het verwarmingslichaam en verspreidt die zich door de kamer. De meeste woonhuizen hebben paneelradiatoren, waarbij beide manieren tegelijk werken. Hoe groter het oppervlak van het paneel, hoe meer warmte er wordt afgegeven. Daarom zie je in grote kamers vaak brede of dubbele panelen.
Waarom ontluchten soms nodig is
Als een verwarmingspaneel boven koud aanvoelt maar onder warm, zit er waarschijnlijk lucht in. Die lucht blokkeert de doorstroom van warm water. Je kunt dit verhelpen door het verwarmingselement te ontluchten. Daarvoor gebruik je een klein ontluchtingssleuteltje of een schroevendraaier, en je houdt een bakje en een handdoek bij de hand. Je draait het ontluchtingsventiel, dat zich meestal bovenaan het zijkant van het paneel bevindt, een klein stukje open. Eerst komt er lucht uit, herkenbaar aan een sissend geluid. Als er water uitkomt, draai je het ventiel weer dicht. Doe dit altijd met de verwarming uit en begin bij de verwarmingselementen op de begane grond. Werk daarna omhoog naar de bovenste verdiepingen. Na het ontluchten is het slim om de waterdruk van de cv-ketel te controleren, want die kan iets zijn gezakt. De ideale druk ligt meestal tussen de 1,5 en 2 bar.
Verschillende soorten verwarmingspanelen en hun eigenschappen
Niet elk verwarmingstoestel is hetzelfde. De meest voorkomende variant in Nederlandse en Belgische huizen is het stalen paneelradiator. Deze zijn betaalbaar, makkelijk te reinigen en verkrijgbaar in veel maten. Daarnaast zijn er gietijzeren exemplaren, die langzamer opwarmen maar de warmte ook langer vasthouden. Die zie je vaker in oudere woningen. Een andere variant is de handdoekradiator, die naast warmte ook de functie heeft om handdoeken te drogen. In nieuwbouwwoningen komen vloerverwarmingssystemen steeds vaker voor als alternatief, maar veel woningen combineren beide. Voor wie overstapt op een warmtepomp, is het goed te weten dat zo’n systeem het best werkt met grote verwarmingsoppervlakken, omdat een warmtepomp water op een lagere temperatuur aanlevert dan een traditionele cv-ketel.
Onderhoud en levensduur van je verwarming
Een goed onderhouden verwarmingspaneel gaat gemakkelijk twintig jaar of langer mee. Regelmatig stof verwijderen is al een grote stap, want stofophoping vermindert de warmteafgifte. Gebruik daarvoor een zachte borstel of een stofzuiger met een kleine opzetstuk. Controleer ook af en toe of de thermostaatknop, die de warmtetoevoer regelt, nog goed draait. Een vastgezette knop zorgt ervoor dat het verwarmingselement niet meer goed kan regelen. Als de knop vastzit, kun je hem voorzichtig met de hand losdraaien. Vertoont een paneel roestplekken, lekkage of deuken, dan is vervangen verstandiger dan repareren. Bij een volledige renovatie loont het om na te denken over de indeling van de verwarmingspanelen, want een slecht geplaatst toestel onder een breed raam of in een tochthoek presteert altijd minder goed.
Veelgestelde vragen
Hoe weet ik of mijn verwarmingspaneel ontlucht moet worden?
Als een verwarmingspaneel bovenaan koud blijft maar onderaan warm aanvoelt, zit er lucht in het systeem. Ook borrelende of kloppende geluiden zijn een teken dat ontluchten nodig is. Door het ontluchtingsventiel even open te draaien, laat je de opgesloten lucht ontsnappen zodat het warme water weer vrij kan stromen.
Wat is de beste plek voor een verwarmingspaneel in een kamer?
De beste plek voor een verwarmingspaneel is onder een raam of aan een buitenmuur. Op die plek vangt het toestel de koude lucht op die van het raam afkomt, en verspreidt het de warmte goed door de ruimte. Hang je een verwarmingstoestel aan een binnenmuur, dan is de warmteverdeling minder goed.
Kan ik een verwarmingspaneel zelf vervangen?
Het vervangen van een verwarmingspaneel is in principe mogelijk voor iemand met wat kluservaring. Toch is het verstandig om hiervoor een installateur in te schakelen, zeker als het gaat om het loskoppelen van leidingen. Een fout bij het aansluiten kan leiden tot lekkage of drukproblemen in het hele verwarmingssysteem.
Waarom wordt mijn verwarmingspaneel niet meer warm terwijl de cv-ketel het wel doet?
Als de cv-ketel werkt maar een verwarmingspaneel koud blijft, kan er lucht in het systeem zitten, kan de thermostaatknop vastzetten, of kan een afsluitkraan dicht staan. Controleer eerst of de kranen aan beide zijden van het paneel open staan en of de thermostaatknop vrij beweegt. Als dat niet helpt, is ontluchten de volgende stap.
