Sauna zelf bouwen: van bouwplan tot eerste saunabeurt

Een sauna zelf bouwen begint met een goed geïsoleerde cabine, geschikte saunabekleding, ventilatie en een kachel die past bij de ruimte. Je kunt een bouwpakket in elkaar zetten of de cabine zelf op maat maken. Het timmerwerk kun je zelf doen; laat de elektrische aansluiting over aan een vakman.

Voor een buitensauna heb je ook een stevige, droge ondergrond en een weerbestendige buitenkant nodig. Hieronder lees je hoe je een traditionele sauna met saunakachel opbouwt.

Sauna zelf bouwen met een pakket of op maat

Een bouwpakket bevat meestal de wanden, banken en deur die bij elkaar passen. Dat scheelt uitzoekwerk en zaagwerk. De afmetingen en indeling liggen vaak wel grotendeels vast. Ook zijn de fundering en elektrische aansluiting niet altijd inbegrepen.

Bouw je de sauna helemaal zelf, dan kun je de cabine aanpassen aan de beschikbare plek. Je moet dan zelf de constructie, isolatie, ventilatie en kachel op elkaar afstemmen. Dat vraagt meer voorbereiding en geeft meer kans op fouten, vooral rond vocht en warmte.

Kies een plek waar je de deur volledig kunt openen en waar ruimte is voor de vereiste ventilatie en de aansluiting van de kachel. Denk ook aan de looproute: met natte voeten is een vlakke, stroef afgewerkte ondergrond prettig.

Maak eerst een bouwplan voor je sauna

Teken de buitenmaten en de binnenmaten van de cabine. De wanden nemen ruimte in, dus bepaal met de binnenmaten hoeveel plaats er overblijft voor de banken en de kachel. Teken de deur, ventilatieopeningen, verlichting en bedrading direct mee.

Een praktische indeling heeft een hoge bank om op te zitten of liggen en, als de ruimte het toelaat, een lagere bank of opstap. Op de hoge bank is het warmer. Laat voldoende ruimte over om op te staan en langs de kachel te lopen.

Een glazen deur geeft licht en maakt de cabine ruimtelijker. Veel glas verliest wel meer warmte dan een geïsoleerde wand. Dat kan betekenen dat de sauna langzamer opwarmt of een zwaardere kachel nodig heeft.

Voor een buitensauna kan een vergunning nodig zijn. Dat hangt onder meer af van de plaats, afmetingen en plaatselijke regels. Via het Omgevingsloket kun je nagaan welke regels voor jouw tuin gelden.

Dit heb je nodig om een sauna zelf te bouwen

De precieze materiaallijst hangt af van je ontwerp. Voor een geïsoleerde cabine heb je in elk geval deze onderdelen nodig:

• Hout voor het frame en een stevige, vochtbestendige ondergrond.
• Isolatiemateriaal dat geschikt is voor de temperaturen in een sauna.
• Aluminium saunafolie en geschikte tape om de warme kant van de isolatie af te sluiten.
• Onbehandelde houten bekleding voor de binnenkant en geschikt hout voor de banken.
• Een naar buiten draaiende saunadeur, zonder slot dat iemand kan insluiten.
• Een saunakachel met besturing, saunastenen en een passende elektrische aansluiting.
• Ventilatievoorzieningen en verlichting die geschikt is voor gebruik in een sauna.

Gebruik voor de banken hout dat prettig aanvoelt en weinig splintert, zoals abachi. Voor de binnenbekleding is onbehandeld saunahout geschikt. Gebruik geen gewone verf of lak aan de binnenkant: producten die niet voor saunagebruik bedoeld zijn, kunnen door de hitte ongewenste stoffen afgeven.

Bij een buitensauna komen daar materialen voor een waterdicht dak en weerbestendige gevelbekleding bij. De buitenkant moet regen buiten houden, terwijl de constructie ook kan drogen.

Een sauna zelf bouwen in stappen

Werk van buiten naar binnen en maak sparingen voor de ventilatie en de elektra voordat je de wanden dichtmaakt.

• 1. Maak de basis. Zorg voor een vlakke, stevige ondergrond die het gewicht van de cabine en de gebruikers kan dragen. Bescherm een houten onderbouw buiten tegen optrekkend vocht.
• 2. Bouw het frame. Maak de vloerconstructie, wanden en het plafond volgens je tekening. Zorg dat de verbindingen stevig zijn en dat de deur recht in de opening past.
• 3. Breng isolatie aan. Vul de ruimte tussen de balken met geschikt isolatiemateriaal. Sluit de warme binnenzijde af met saunafolie en plak naden en aansluitingen zorgvuldig af. Zo komt vochtige lucht minder makkelijk in de constructie.
• 4. Bekleed de binnenkant. Monteer rachels op het frame en bevestig daarop het saunahout. Zo ontstaat een kleine ruimte tussen de folie en de bekleding. Werk het plafond en de wanden af en houd de geplande ventilatieopeningen vrij.
• 5. Plaats de banken en deur. Bevestig de banken stevig aan de constructie. Werk randen glad af en voorkom dat metalen schroefkoppen op plekken zitten waar je ze met je huid aanraakt: metaal kan heet worden.
• 6. Plaats de kachel en verlichting. Houd de voorgeschreven afstanden tot wanden, banken en andere brandbare materialen aan. Laat de elektrische aansluiting door een vakman maken.
• 7. Werk de buitenzijde af. Geef een buitensauna een waterdicht dak en geschikte gevelbekleding. Zorg dat regenwater van het gebouw afloopt en niet bij de onderbouw blijft staan.

Ventilatie en verwarming goed op elkaar afstemmen

Een sauna heeft toevoer van verse lucht en afvoer van gebruikte lucht nodig. Zonder goede luchtverversing kan de cabine benauwd worden en na gebruik minder goed drogen. De plaats van de openingen hangt af van het type kachel en van natuurlijke of mechanische ventilatie. Neem de aanwijzingen van de kachelfabrikant daarom mee in je bouwtekening.

Het vermogen van de kachel kies je op basis van de inhoud van de cabine en de hoeveelheid glas en andere oppervlakken die warmte verliezen. Een kachel die te licht is, kan de ruimte moeilijk op temperatuur krijgen. Een grotere kachel vraagt mogelijk om een zwaardere elektrische aansluiting of krachtstroom.

Leg saunastenen zoals de fabrikant voorschrijft en gebruik geen willekeurige stenen uit de tuin. Plaats ook de temperatuurvoeler op de voorgeschreven plek: die helpt de besturing om de temperatuur te regelen.

Wat kost een sauna zelf bouwen?

De kosten hangen vooral af van de grootte, de houtsoort, de kachel en de hoeveelheid glas. Een bouwpakket maakt de materiaalkosten vaak vooraf duidelijker. Bij bouwen op maat bepaal je zelf waar je op bespaart, maar koop je ook alle kleine onderdelen los.

Vergeet in je begroting de ondergrond, dakbedekking, saunafolie, ventilatie, verlichting en elektrische werkzaamheden niet. Bij een buitensauna zijn de kosten voor bescherming tegen regen en een stevige basis een extra post. Vraag voor de elektra een offerte aan voordat je een kachel kiest.

Veelgestelde vragen over zelf een sauna bouwen

Kan een sauna in een bestaande schuur?
Dat kan als de vloer sterk en droog genoeg is en er ruimte is voor de cabine, ventilatie en elektrische aansluiting. Een onverwarmde of vochtige schuur vraagt extra aandacht voor de opbouw en het drogen van de constructie.

Is isolatie nodig bij een zelfbouwsauna?
Bij een cabine met een houten frame zorgt isolatie ervoor dat minder warmte verloren gaat. Zonder passende isolatie kan de opwarmtijd langer worden en verbruikt de kachel meer energie. Er bestaan ook sauna’s met dikke massieve houten wanden; die hebben een andere opbouw.

Moet er een afvoer in de vloer komen?
Een afvoer is handig als je de vloer met veel water schoonmaakt, maar is niet bij iedere sauna nodig. Kies in elk geval een vloer die tegen vocht kan en gemakkelijk schoon te maken is. Zorg dat water niet in de houten constructie blijft staan.

Kun je een houtkachel in een zelfgebouwde sauna plaatsen?
Dat kan, maar een houtkachel vraagt een veilige rookgasafvoer, voldoende afstand tot brandbare materialen en een geschikte aanvoer van verbrandingslucht. Laat de plaatsing en afvoer beoordelen door een deskundige.

Is de cabine klaar, laat de kachel dan de eerste keer werken volgens de aanwijzingen van de fabrikant. Lucht de sauna daarna goed en laat banken en vloer na iedere saunabeurt drogen.