Kas verwarmen: kies de juiste verwarming voor jouw planten

Je kunt een kas verwarmen met een elektrische kachel, een gaskachel of een verwarmingsmat voor planten. Voor de meeste kleine hobbykassen is een elektrische kasverwarmer met thermostaat een praktische keuze. Wil je alleen de wortels van jonge planten warm houden, dan kost een verwarmingsmat vaak minder energie dan het verwarmen van de hele kas.

Welke methode past, hangt af van de temperatuur die je planten nodig hebben. Een kas vorstvrij houden vraagt minder warmte dan een kas geschikt maken voor planten die ook in de winter van warmte houden.

Hoe warm moet een verwarmde kas zijn?

Stem de temperatuur af op de planten die in de kas staan. Niet iedere plant hoeft in de winter actief te groeien. Voor sommige planten is een koele, vorstvrije plek genoeg om de winter door te komen.

• Vorstvrij overwinteren: stel de verwarming bijvoorbeeld in op ongeveer 5 °C. Zo heb je een kleine marge boven het vriespunt.
• Warmteminnende planten beschermen: deze hebben vaak een hogere minimumtemperatuur nodig. Kijk naar de behoefte van de plant en stel de thermostaat daarop in.
• Jonge planten en zaden opkweken: hierbij kan bodemwarmte voldoende zijn, zolang de bladeren ook tegen de temperatuur van de kaslucht kunnen.

De temperatuur kan per plek in de kas verschillen. Zet een temperatuurmeter daarom op planthoogte en niet vlak naast de kachel of in direct zonlicht. Bij strenge kou kan het dicht bij het glas kouder zijn dan midden in de kas.

Een kas verwarmen met een elektrische kachel

Een elektrische kasverwarmer is eenvoudig te gebruiken als er stroom in de buurt is. Een model met thermostaat schakelt in wanneer de temperatuur onder de ingestelde waarde komt. Zo hoeft de kachel niet voortdurend te draaien.

Een kasverwarmer met ingebouwde ventilator verspreidt warme lucht beter dan een kachel die alleen de lucht er direct omheen verwarmt. Richt de warme lucht niet van dichtbij op bladeren: die kunnen uitdrogen of beschadigen.

Het nadeel is het stroomverbruik. Vooral een grote, slecht geïsoleerde kas of een hoge ingestelde temperatuur kan de verwarming duur maken. Ook moet de kachel genoeg vermogen hebben om het warmteverlies tijdens koude nachten op te vangen. Een klein apparaat dat voortdurend draait, bereikt niet vanzelf de gewenste temperatuur.

Gebruik een kachel die geschikt is voor vochtige omstandigheden in een kas. Plaats elektrische aansluitingen droog en werk met een geaard stopcontact en aardlekschakelaar. Leg snoeren zo neer dat ze niet in plassen water liggen.

Gas of petroleum als warmtebron

Een kasverwarmer op gas of petroleum kan een optie zijn als er geen elektriciteit beschikbaar is. Je hebt dan wel brandstof nodig en moet die regelmatig aanvullen of vervangen. Bij sommige toestellen is het lastiger om de temperatuur precies te regelen dan bij een elektrische kachel met thermostaat.

Bij verbranding ontstaan vocht en verbrandingsgassen. Zonder voldoende luchttoevoer kan gevaarlijk koolmonoxide ontstaan. Gebruik daarom alleen een toestel dat geschikt is voor de kas, volg de veiligheidsinstructies en zorg voor de voorgeschreven ventilatie. Houd brandbare materialen uit de buurt van de kachel.

Een open vuur, barbecue of zelfgemaakte kachel is geen veilige oplossing voor een afgesloten kas. Ook een verbrandingstoestel dat je niet veilig kunt plaatsen of van voldoende lucht kunt voorzien, is geen goede keuze.

Alleen planten of wortels verwarmen

Je hoeft niet altijd alle lucht in de kas te verwarmen. Een verwarmingsmat onder zaaibakjes of potten geeft warmte aan de wortelzone. Dat kan helpen bij het kiemen van zaden en het opkweken van jonge planten.

Een mat verwarmt de lucht rond de bladeren maar beperkt. Is die lucht te koud voor de plant, dan blijft extra verwarming van de kas of een kleinere afgesloten ruimte nodig. Een thermostaat met voeler in de potgrond helpt voorkomen dat de wortels te warm worden.

Een andere mogelijkheid is om planten die warmte nodig hebben bij elkaar te zetten en alleen dat kleinere deel van de kas te verwarmen. Let daarbij op voldoende ruimte rond de warmtebron en voorkom dat planten of folie de kachel raken.

Warmte in de kas vasthouden

Hoe minder warmte ontsnapt, hoe minder vaak de kachel hoeft aan te slaan. Dicht duidelijke kieren en herstel kapotte ruiten of andere openingen. Gebruik eventueel noppenfolie aan de binnenkant als extra isolatie. Dat laat minder warmte ontsnappen, maar houdt ook een deel van het licht tegen.

Water in donkere vaten kan overdag warmte opnemen en die later langzaam afgeven. Dit kan temperatuurschommelingen wat afvlakken, maar biedt geen betrouwbare garantie tegen vorst. Tijdens een langere donkere of koude periode koelt ook het water af.

Compost geeft warmte af wanneer het materiaal verteert. Hoeveel warmte dat oplevert, is lastig te regelen. Zie compost daarom niet als enige vorstbescherming voor kwetsbare planten.

Sluit de kas niet volledig af om warmte vast te houden. Planten hebben luchtverversing nodig en in een te vochtige kas kunnen schimmels ontstaan. Lucht bij voorkeur op een zachter moment van de dag, wanneer de verwarming minder warmte hoeft aan te vullen.

Wat kost een kas verwarmen?

De kosten hangen af van het vermogen van de verwarming, het aantal uren dat die aanstaat en je energieprijs. Een thermostaat bepaalt niet hoeveel stroom een draaiende kachel gebruikt, maar kan wel het aantal draaiuren beperken.

Voor een elektrische kachel kun je de kosten zo berekenen: vermenigvuldig het vermogen in kilowatt met het aantal draaiuren en daarna met je stroomprijs per kilowattuur. Een kachel van ongeveer 1 kilowatt die één uur daadwerkelijk verwarmt, gebruikt ongeveer 1 kilowattuur. Een aangesloten kachel met thermostaat staat niet noodzakelijk dat hele uur aan.

Een lagere instelling en een kleinere verwarmde ruimte schelen vaak meer dan alleen een andere kachel kiezen. Ook isolatie helpt, al moet er voldoende licht en lucht voor de planten overblijven.

Veelgestelde vragen over kas verwarmen

Kun je een kas zonder kachel vorstvrij houden?
Dat lukt soms bij lichte kou, zeker als de kas beschut en geïsoleerd staat. Bij langere of strenge vorst is het niet zeker. Voor planten die geen vorst verdragen, is een regelbare warmtebron betrouwbaarder.

Is bodemverwarming goed voor planten?
Ja, bodemverwarming kan zaden en jonge planten helpen als ze warme wortels nodig hebben. Te veel warmte kan juist schadelijk zijn. Stem de temperatuur af op de plant en gebruik bij voorkeur een thermostaat met een voeler in de grond.

Moet de verwarming ook overdag aan?
Niet altijd. Op een zonnige dag kan de kas vanzelf opwarmen. Een thermostaat schakelt de kachel uit zodra de ingestelde temperatuur is bereikt en weer in als het afkoelt.

Kan ik een gewone elektrische kachel in de kas zetten?
Een gewone kamerkachel is niet vanzelf geschikt voor een vochtige kas. Kies een apparaat dat voor die omstandigheden is bedoeld en plaats het veilig, weg van water en brandbaar materiaal.

Begin bij de minimumtemperatuur van je kwetsbaarste plant. Daarmee kun je bepalen of je de hele kas moet verwarmen of genoeg hebt aan warmte rond een kleinere groep planten.