Een prieel van hout zelf maken: zo pak je het aan

Een prieel van hout zelf maken begint met een stevige fundering, houten staanders en een dak dat regenwater afvoert. Een vierkant prieel met vier palen en een licht hellend dak is voor een doe-het-zelver het eenvoudigst. Met schoren, stevige verbindingen en goed verankerde paalhouders maak je de constructie bestand tegen wind.

Kies de maat en maak een eenvoudige bouwtekening

Teken eerst het prieel van boven en van de zijkant. Geef daarop de plek van de palen, de hoogte van het dak en de richting van de afwatering aan. Teken ook de meubels die je onder het dak wilt zetten. Zo zie je of er genoeg loopruimte overblijft.

Een vierkant prieel van ongeveer 2,5 bij 2,5 meter is een handig uitgangspunt. Spreek op je tekening af of dit de buitenmaat van de palen is of de totale maat inclusief het overstek van het dak. De afstand tussen de palen bepaalt namelijk hoe lang de balken moeten zijn.

Een zeshoekig of rond prieel heeft een klassieke uitstraling, maar vraagt om meer zaagwerk en verbindingen onder een hoek. Begin je voor het eerst aan een houten prieel, dan is een vierkant model overzichtelijker.

Hout en materialen voor je prieel

Douglas en lariks zijn gangbare houtsoorten voor een prieel. Douglas heeft een warme kleur en vergrijst buiten als je het onbehandeld laat. Geïmpregneerd hout is ook geschikt voor buiten, maar kan bij het drogen trekken of scheuren. Laat het hout na een regenbui weer drogen, welke houtsoort je ook kiest.

Voor een open prieel met een dicht dak heb je in elk geval nodig:

• Vier staanders en balken voor het frame bovenop.
• Dakbalken, dakbeschot en dakbedekking die passen bij de gekozen dakhelling.
• Schoren: schuine stukken hout tussen de staanders en het bovenste frame.
• Paalhouders en een passende fundering om de constructie vast te zetten.
• Geschikte houtschroeven, constructiebouten en waar nodig metalen hoek- of balkdragers.
• Materiaal voor de dakrand en de afvoer van regenwater.

Als gereedschap zijn een zaag, boormachine, waterpas, rolmaat en lijmklemmen handig. Voor het uitzetten gebruik je ook piketpaaltjes en metselkoord.

De benodigde dikte van de balken hangt af van de afstand die ze overspannen, het dakgewicht en de belasting door wind en sneeuw. Voor een bestaande Douglas overkapping van 2,5 bij 2,5 meter worden bijvoorbeeld staanders van 108 bij 108 mm en ringbalken van 52 bij 171 mm gebruikt. Die maten zijn geen garantie dat ze voor jouw ontwerp geschikt zijn. Kun je de draagkracht niet zelf bepalen, schakel dan iemand in om de constructie te beoordelen.

Een prieel van hout zelf maken in stappen

1. Zet de plek uit. Markeer de buitenhoeken met paaltjes en koord. Meet de diagonalen van het vierkant: zijn ze even lang, dan staan de hoeken haaks. Houd de ondergrond toegankelijk voor het plaatsen van de fundering.
2. Maak de fundering. Plaats op iedere hoek een funderingspunt dat past bij de bodem en het gewicht van het prieel. Gebruik paalhouders die aan de fundering zijn bevestigd, zodat het hout niet rechtstreeks op de natte grond staat. De verankering moet ook voorkomen dat wind het prieel optilt.
3. Plaats de staanders. Zaag de palen op maat volgens je tekening. Zet ze met een waterpas recht in de paalhouders en zet ze tijdelijk schuin vast. Voor een hellend dak kunnen de staanders aan de ene kant hoger zijn dan aan de andere kant.
4. Monteer het bovenste frame. Verbind de staanders met de balken rondom. Maak de verbindingen volgens je constructieplan met geschikte bouten of verbindingsmiddelen. Zet het frame haaks en waterpas waar dat hoort.
5. Breng de schoren aan. Bevestig de schuine houten delen tussen de palen en het frame. Ze helpen voorkomen dat het prieel zijwaarts beweegt. Verwijder de tijdelijke ondersteuning pas als het frame stevig staat.
6. Maak het dak. Plaats de dakbalken op regelmatige afstand en bevestig daarop het dakbeschot. Werk het dak af met een bedekking die geschikt is voor de helling. Laat het dak iets buiten het frame uitsteken en leid het water naar de lage zijde, bijvoorbeeld naar een dakgoot.

Werk bij het plaatsen van de zware balken met iemand samen. Zet het frame niet pas na afloop vast: juist tijdens de bouw kan een losstaande constructie omvallen.

Dak, vergunning en afwerking

Een dak met dakbeschot en dakbedekking houdt regen tegen. Een doek geeft vooral schaduw en biedt, afhankelijk van het materiaal, niet dezelfde bescherming tegen regen en wind. Kies je voor een dicht dak, dan moet de constructie ook het gewicht van het dak kunnen dragen.

Of je een vergunning nodig hebt, hangt onder meer af van de afmetingen, de plek en de plaatselijke regels. Controleer dit voor de bouw via het Omgevingsloket. Ook in een kleine tuin kunnen regels gelden voor de afstand tot de erfgrens of de toegestane hoogte.

Werk scherpe splinters weg en behandel het hout als je de kleur langer wilt behouden. Laat onderaan de palen ruimte zodat er geen water blijft staan. Zo blijft het houten prieel een prettige, droge plek om onder te zitten.