Tomaten kweken in de kas: van jonge plant tot oogst

Tomaten kweken in de kas doe je op een lichte plek met vruchtbare, goed doorlatende grond. Zet jonge planten pas in een onverwarmde kas als de nachten voldoende zacht zijn, geef ze steun en houd de grond gelijkmatig vochtig. Door regelmatig te luchten en zijscheuten weg te halen, blijven de planten overzichtelijk en kunnen de vruchten goed groeien.

Een kas beschermt tomaten tegen regen en houdt warmte vast. Dat helpt bij de groei, maar op zonnige dagen kan het er ook te heet en te vochtig worden. De verzorging draait daarom niet alleen om water geven, maar ook om frisse lucht.

Wanneer kun je tomaten kweken in de kas?

Zaai tomaten van maart tot en met april binnen voor. Van zaadje tot een plant die groot genoeg is om uit te planten, duurt meestal ongeveer acht tot tien weken. Je kunt ook jonge planten kopen als je het voorzaaien wilt overslaan.

In een onverwarmde kas kunnen tomaten vaak eerder staan dan buiten, maar een kas is niet automatisch vorstvrij. Meestal is half mei een veilig moment om ze definitief uit te planten. Is het eerder al zacht, dan kunnen de planten overdag alvast in de kas wennen. Haal ze naar binnen als er koude nachten of vorst worden verwacht.

Laat binnen opgekweekte planten geleidelijk wennen aan het fellere licht en de wisselende temperatuur. Zet ze eerst een paar uur in de kas en verleng die tijd. Zo voorkom je dat zachte bladeren plotseling verbranden in de zon.

De planten in de kas zetten

Kies een plek waar de planten veel licht krijgen en je er gemakkelijk bij kunt om water te geven en te oogsten. Tomaten groeien goed in losse grond die vocht vasthoudt, maar niet langdurig nat blijft. Werk voor het planten wat rijpe compost door de bovenlaag.

Geef iedere plant genoeg ruimte. Houd als richtlijn ongeveer 50 tot 60 centimeter tussen de planten aan. Een ruime opstelling laat lucht tussen het blad komen en maakt dieven en oogsten makkelijker. Bij grote, sterk groeiende rassen is meer ruimte prettig.

• Maak een plantgat dat ruim genoeg is voor de kluit en geef de grond water als die droog is.
• Zet de plant iets dieper dan in de kweekpot. Aan het ingegraven deel van de stengel kunnen extra wortels groeien. Haal bladeren weg die anders onder de grond komen.
• Druk de aarde voorzichtig aan en geef water bij de voet van de plant.
• Plaats meteen een stevige stok of bind een touw aan de constructie van de kas. Zo beschadig je later geen grote wortels met een stok.

Tomaten kunnen ook in een grote pot in de kas. Gebruik bij voorkeur één plant per pot en zorg voor gaten in de bodem, zodat overtollig water weg kan. Potgrond droogt sneller uit dan kasgrond en vraagt daardoor vaker water.

Water en voeding voor kastomaten

Geef water op de grond rond de plant, niet over het blad. Controleer vooral bij warm weer dagelijks of de grond nog vochtig is. Geef liever een flinke hoeveelheid die de wortels bereikt dan steeds een klein scheutje. In een pot kan op warme dagen dagelijks water nodig zijn.

Een gelijkmatige vochtigheid helpt neusrot voorkomen. Daarbij krijgt de onderkant van de vrucht een donkere, ingezonken plek. Het probleem heeft te maken met de opname van calcium en ontstaat vaak door wisselingen in de watertoevoer. Extra kalk is niet altijd de oplossing; regelmatig water geven is een goede eerste stap.

Tomaten hebben tijdens de groei voeding nodig, vooral wanneer ze bloemen en vruchten maken. Gebruik een meststof voor tomaten en volg de dosering op de verpakking. Zulke voeding bevat meestal relatief veel kalium, een voedingsstof die helpt bij de ontwikkeling van vruchten. Te veel mest is niet beter en kan de wortels beschadigen.

Dieven en opbinden voor overzichtelijke planten

Bij veel hoge tomatenrassen groeit in de hoek tussen de hoofdstengel en een blad een nieuwe scheut. Die scheut heet een dief. Knijp hem weg als hij nog klein is. Zo houd je de plant overzichtelijk en gaat er minder groei naar extra stengels.

Bind de hoofdstengel tijdens het groeien losjes vast aan de steun. Gebruik zacht bindmateriaal en geef de stengel ruimte om dikker te worden. Een tros met zware vruchten kun je zo nodig apart ondersteunen.

Niet iedere tomaat hoef je te dieven. Struiktomaten groeien van nature vertakt; bij die rassen laat je de zijscheuten meestal zitten. Verwijder bij alle soorten gele, dode of duidelijk zieke bladeren. Pluk gezonde bladeren niet zomaar massaal weg: de plant heeft ze nodig om te groeien.

Ventilatie en bestuiving in de kas

Open op warme dagen de deur en ramen, zodat warmte en vocht weg kunnen. Doe dit ook bij zacht weer wanneer het blad lang nat blijft of de kas sterk beslaat. Frisse lucht helpt de bladeren droger te houden en maakt de omstandigheden minder gunstig voor schimmels.

Tomatenbloemen bestuiven zichzelf. In een beschutte kas kan het helpen om bloeiende trossen af en toe voorzichtig te laten trillen door tegen de steun te tikken. Doe dat bij voorkeur als de bloemen droog zijn. Wordt het erg heet in de kas, dan kan de bestuiving minder goed verlopen en vallen bloemen soms af zonder vrucht te vormen.

Veelvoorkomende problemen herkennen

Zie je bruine vlekken op bladeren of stengels, haal dan aangetast blad weg en verbeter de luchtcirculatie. Wordt een plant snel verder aangetast, verwijder die dan uit de kas om verspreiding te helpen beperken. Gooi duidelijk ziek plantmateriaal bij het afval in plaats van op de eigen composthoop.

Kijk ook onder het blad naar kleine insecten, zoals witte vlieg of bladluis. Bij een kleine aantasting kun je aangetaste bladeren weghalen of de insecten voorzichtig afspoelen. Controleer daarna of ze terugkomen. Voorkom langdurig nat blad en geef de planten voldoende ruimte.

Barsten in vruchten ontstaan vaak na een plotselinge grote watergift na een droge periode. Regelmatig water geven verkleint de kans daarop. Zijn vruchten nog stevig en is de barst droog, dan kun je ze vaak snel na het oogsten gebruiken. Zachte of beschimmelde tomaten gooi je weg.

Oogsten en veelgestelde vragen

Oogst tomaten wanneer ze de rijpe kleur van hun ras hebben en een beetje meegeven als je er zacht op drukt. Knip de vrucht of tros los om de plant niet te beschadigen. Aan het einde van het seizoen kun je volgroeide groene tomaten binnen laten narijpen op een lichte plek bij kamertemperatuur. Eet onrijpe groene tomaten niet rauw.

Hoe diep moet je tomaten planten?
Zet de kluit iets dieper dan hij in de kweekpot stond. Een stukje van de stengel mag onder de grond komen, maar haal bladeren die de grond raken eerst weg.

Wat moet je weghalen bij een tomatenplant?
Bij hoge rassen haal je de dieven in de bladoksels weg. Verwijder ook gele, dode en zieke bladeren. Bij struiktomaten laat je de zijscheuten meestal groeien.

Waar kunnen tomatenplanten in de kas slecht tegen?
Tomaten kunnen slecht tegen vorst, langdurig natte wortels en grote schommelingen in vocht. Ook extreme hitte en vochtige, stilstaande lucht kunnen problemen geven.

Loop tijdens het groeiseizoen regelmatig langs de planten. Een kleine dief is snel verwijderd en een zware tros kun je op tijd ondersteunen. Zo blijven je kastomaten bereikbaar tot de laatste vruchten rijp zijn.