Thermostaat instellen en begrijpen: alles wat je moet weten

Een thermostaat regelt de temperatuur in je huis door de verwarming aan of uit te zetten op het juiste moment. Bijna elk huis heeft er een, maar lang niet iedereen weet precies hoe het apparaat werkt of hoe je het slim instelt. Dat is zonde, want een goed afgesteld apparaat scheelt je al snel tientallen euro’s per jaar op je energierekening. In deze blog lees je alles over de werking, de verschillende soorten en de beste manieren om er slim mee om te gaan.

Hoe een thermostaat de temperatuur regelt

Een kamerthermostaat meet voortdurend de luchttemperatuur in de ruimte. Zodra die temperatuur onder de ingestelde waarde zakt, stuurt het apparaat een signaal naar de cv ketel om te gaan stoken. Stijgt de temperatuur weer tot het gewenste niveau, dan stopt de ketel. Dit klinkt simpel, en dat is het ook in de basis. Toch zijn er grote verschillen in hoe snel en nauwkeurig zo’n apparaat reageert. Moderne regelaars werken met een bandbreedte van soms maar 0,1 graad, terwijl oudere modellen pas reageren bij een verschil van een halve graad of meer. Dat verschil merk je aan het comfort in huis en aan je gasverbruik.

De verschillende soorten temperatuurregelaars

Er zijn drie veelgebruikte typen. De eenvoudigste is de analoge of mechanische variant, waarbij je zelf een schijf of knop verdraait naar de gewenste stand. Dit type heeft geen display en werkt zonder stroom of batterijen. Dan is er de programmeerbare versie, waarbij je voor verschillende momenten op de dag een andere temperatuur instelt. Zo kun je de verwarming ‘s nachts automatisch lager laten gaan en vóór je thuiskomt weer laten opstoken. Tot slot is er de slimme of wifi versie, die je via een app op je telefoon bedient. Een slimme regelaar leert soms je gedrag en past de temperatuur automatisch aan. Merken als Honeywell, Nefit en Tado bieden zulke toestellen aan, elk met eigen functies en apps.

Slim instellen voor minder energieverbruik

Uit onderzoek blijkt dat je gasverbruik met zo’n tien tot vijftien procent daalt als je de temperatuur ‘s nachts drie graden lager instelt dan overdag. Dat is een behoorlijk verschil op jaarbasis. Een goede instelling begint met nadenken over je dagritme: wanneer ben je thuis, wanneer slaap je, wanneer is er niemand in huis? De meeste mensen stellen de woonkamer in op 20 graden overdag en laten de temperatuur ‘s nachts zakken naar 15 of 16 graden. Voor de slaapkamer geldt dat een koelere omgeving van 16 tot 18 graden beter is voor je slaap. Het heeft ook zin om de stand laag te zetten als je langer dan een paar uur weg bent. Met een programmeerbare of slimme versie gaat dat allemaal vanzelf.

Onderhoud, storingen en veelgemaakte fouten

Een temperatuurregelaar heeft weinig onderhoud nodig, maar er gaan wel dingen mis. Een veelgemaakte fout is dat mensen het apparaat op een plek hangen waar het warmer of kouder is dan de rest van de kamer, bijvoorbeeld vlak naast een radiator of in de tocht van een raam. Daardoor meet het apparaat een verkeerde temperatuur en reageert de verwarming niet goed. Batterijen die bijna leeg zijn kunnen ook voor vreemde storingen zorgen, zoals een display dat uitvalt of een installatie die niet meer reageert. Vervang de batterijen bij twijfel gewoon. Bij een slimme versie die via wifi werkt, kan een instabiele verbinding roet in het eten gooien. Controleer dan of het apparaat dicht genoeg bij de router staat of gebruik een wifi versterker. Raadpleeg bij aanhoudende problemen altijd de handleiding van het merk, zoals die van Honeywell, of neem contact op met een installateur.

Veelgestelde vragen

Wat is een goede temperatuur om de verwarming op in te stellen?
Een prettige temperatuur voor de woonkamer ligt meestal tussen 19 en 21 graden. Voor slaapkamers is 16 tot 18 graden aangenaam en ook beter voor je slaapkwaliteit. ‘s Nachts of als je van huis bent, kun je de instelling verlagen naar 15 graden om energie te besparen.

Hoe weet ik of mijn thermostaat aan vervanging toe is?
Een apparaat dat ouder is dan tien jaar, vaak verkeerde temperaturen aangeeft of niet meer goed reageert op instellingen, kan toe zijn aan vervanging. Nieuwere modellen zijn zuiniger en makkelijker in gebruik. Een installateur kan beoordelen of vervanging zinvol is.

Kan ik een slimme thermostaat zelf installeren?
Bij veel woningen kun je een slimme regelaar zelf aansluiten, omdat deze op dezelfde plek komt als het oude apparaat. De bedrading is in de meeste gevallen standaard. Toch verschilt dit per situatie. Lees de installatie-instructies goed door voordat je begint, en schakel bij twijfel een installateur in.

Heeft de locatie van het apparaat invloed op de meting?
Ja, de plek heeft veel invloed. Een regelaar die hangt in direct zonlicht, vlak bij een radiator of in een tochtige gang meet niet de werkelijke temperatuur van de woonruimte. Hang het apparaat bij voorkeur op ongeveer anderhalve meter hoogte, uit de buurt van warmtebronnen en tocht, voor een betrouwbare meting.