Zelf stempels maken kan met een gum, stempelrubber of stevig knutselfoam. Teken een eenvoudig ontwerp, snijd of knip de vorm uit en zet de stempel op een blokje. Met een stempelkussen of een dun laagje verf maak je daarna afdrukken op papier, stof of een andere geschikte ondergrond.
Een gum of stempelrubber is handig voor een ontwerp met kleine details. Foam is makkelijker te knippen en geschikt voor eenvoudige vormen. Wil je eerst proberen of stempelen iets voor je is? Dan kun je ook een tijdelijke stempel van een aardappel maken.
Welk materiaal kies je voor je stempel?
Het materiaal bepaalt hoeveel details je kunt maken en hoe lang de stempel meegaat. Dit zijn de meest gebruikte opties:
- Gum: geschikt voor kleine figuren en een eerste proef. Kies een zachte, gladde gum die groot genoeg is voor je ontwerp.
- Stempelrubber: een zachte plaat die speciaal is bedoeld om stempels uit te snijden. Je hebt meer ruimte dan op een gum en kunt er ook fijnere lijnen in maken.
- EVA-foam: stevig knutselfoam dat je met een schaar kunt knippen. Handig voor grotere, eenvoudige vormen, maar minder geschikt voor kleine details.
- Aardappel: een goedkope keuze voor een tijdelijke stempel. De afdruk kan wat onregelmatig zijn en de aardappel blijft niet lang bruikbaar.
Voor een stempel van gum of rubber heb je een guts nodig: een klein mesje waarmee je materiaal wegsnijdt. Werk daarmee rustig van je handen af. Laat kinderen het snijwerk door een volwassene doen.
Zelf stempels maken van gum of stempelrubber
Met deze methode maak je een stempel die je meerdere keren kunt gebruiken. Begin bijvoorbeeld met een blad, een hart of een eenvoudige ster. Dunne lijntjes zijn lastiger uit te snijden en kunnen sneller beschadigen.
Je hebt een gum of stuk stempelrubber, potlood, papier, overtrekpapier, een guts, een stempelkussen en proefpapier nodig. Een houten blokje is handig als houder, maar bij een dikke gum niet altijd nodig.
- Maak een ontwerp. Teken een vorm die op de gum of het rubber past. Gebruik duidelijke lijnen en laat voldoende ruimte tussen kleine onderdelen.
- Breng de tekening over. Trek je ontwerp met potlood over op overtrekpapier. Leg de potloodkant op het rubber en wrijf over de achterkant, zodat de tekening in spiegelbeeld op het rubber komt.
- Snijd rondom de vorm. Leg het rubber op een stevige ondergrond. Snijd met de guts steeds van je andere hand af en haal kleine stukjes tegelijk weg. Het deel dat je wilt afdrukken, laat je hoog liggen.
- Haal de achtergrond weg. Verwijder ook het rubber tussen de onderdelen die geen afdruk mogen geven. Werk bij kleine details voorzichtig, zodat je niet per ongeluk een lijn wegsnijdt.
- Maak een proefafdruk. Dep de stempel op het inktkussen en druk hem op kladpapier. Zie je ongewenste vlekjes? Snijd op die plekken nog wat rubber weg en probeer opnieuw.
- Maak eventueel een houder. Lijm de achterkant van de stempel op een vlak houten blokje. Daardoor kun je hem makkelijker vasthouden en gelijkmatig aandrukken.
Bij een symmetrische vorm maakt de richting weinig uit. Tekst, cijfers en niet-symmetrische afbeeldingen moeten op de stempel zelf in spiegelbeeld staan. Door het ontwerp via overtrekpapier over te brengen, gebeurt dat vanzelf.
Een stempel maken van foam
Voor een foamstempel hoef je niet te gutsen. Teken je vorm op EVA-foam en knip hem uit. Plak de vorm met de gladde kant naar boven op een stevig, vlak blokje. Laat de lijm drogen en maak daarna een proefafdruk.
Gebruik je meerdere vormen op één blokje, leg ze dan eerst los neer. Zo zie je hoeveel ruimte ertussen zit. Bij letters moet je ze in spiegelbeeld én in omgekeerde volgorde op het blokje plakken, zodat het woord op papier goed leesbaar is.
Foam werkt goed voor een patroon van stippen, bladeren of eenvoudige geometrische vormen. Heel smalle onderdelen kunnen loslaten of een minder scherpe afdruk geven. Gebruik daarom liever brede vormen en druk niet te hard.
Een aardappelstempel voor een snelle proef
Snijd een aardappel doormidden en dep het snijvlak droog. Teken een eenvoudige vorm op het vlak en snijd de aardappel rondom de vorm weg. De vorm blijft uitsteken en neemt de verf op. Een volwassene kan dit snijwerk doen.
Breng een dun laagje verf aan met een kwast en druk de aardappel op papier. Te veel verf loopt langs de randen en maakt de afdruk vlekkerig. Een aardappelstempel is vooral geschikt voor dezelfde dag; bewaar hem niet als herbruikbare stempel.
Zelf een stempel maken met een snijplotter
Heb je een geschikte snijplotter, dan kun je een ontwerp uit speciaal stempelmateriaal laten snijden. Dat is handig als je een vorm precies wilt herhalen of meerdere gelijke stempels wilt maken. Niet elk materiaal is geschikt voor elke machine.
Bij de Brother ScanNCut kun je bijvoorbeeld stempelmateriaal uit een bijpassende starterskit gebruiken. Het uitgesneden ontwerp plaats je op een acrylblok. Maak eerst een testsnede in een hoekje van het materiaal. Zo zie je of het mes er goed doorheen komt voordat je het hele ontwerp uitsnijdt.
Een plotter is niet nodig voor een eenvoudige stempel. Voor een klein ontwerp zijn een gum en een guts vaak voldoende.
Inkt en verf voor een duidelijke afdruk
Een stempelkussen is handig voor papier en kleine rubberen stempels. Dep de stempel op het kussen in plaats van hem hard in de inkt te drukken. Zet hem recht op het papier, druk gelijkmatig en til hem recht omhoog. Als je hem heen en weer beweegt, kan de afdruk vegen.
Voor grotere foamstempels kun je met een kwast of spons een dunne laag verf aanbrengen. Test de hoeveelheid eerst op een restje papier. Een droge of onvolledige afdruk kan betekenen dat er te weinig inkt op zit. Een dichtgelopen afdruk ontstaat vaak door te veel inkt of verf.
Wil je stof bedrukken, gebruik dan textielverf die geschikt is voor de stof. Leg een stuk karton onder de stof, zodat de verf niet op de ondergrond terechtkomt. Volg de aanwijzingen op de verpakking voor het drogen en eventueel fixeren van de verf.
Veelgestelde vragen over zelf stempels maken
Waarom komt de achtergrond van mijn stempel ook op papier?
Er steekt waarschijnlijk nog een stukje rubber omhoog, of je drukt zo hard dat de rand het papier raakt. Bekijk de proefafdruk en snijd storende stukjes voorzichtig verder weg. Een houder die groter is dan de stempel kan helpen om gelijkmatig te drukken.
Kun je zelf een stempel met tekst maken?
Ja. Schrijf of teken de tekst eerst zoals je hem wilt lezen en breng hem daarna in spiegelbeeld over op het rubber. Kies duidelijke, wat dikkere letters. Bij kleine letters is het lastig om de ruimte ertussen netjes weg te snijden. Voor tekst die je vaak wilt veranderen, zijn losse letterstempels praktischer.
Hoe maak je een zelfgemaakte stempel schoon?
Veeg watergedragen inkt of verf na gebruik voorzichtig weg met een licht vochtige doek. Wrijf niet hard over dunne onderdelen. Laat de stempel drogen voordat je hem opbergt. Voor andere soorten inkt gebruik je een reiniger die geschikt is voor het stempelmateriaal.
Bewaar uitgesneden stempels vlak en beschermd tegen stof. Zo blijven de uitstekende lijnen netjes en is je ontwerp klaar voor een volgende afdruk.