Een gemakshuis: wonen zonder gedoe, maar is het wat voor jou?

Een gemakshuis is een woning waarbij alles zo praktisch mogelijk is ingericht. Denk aan brede gangen, drempelvrije vloeren, een slaapkamer en badkamer op de begane grond en een keuken die prettig in gebruik is. Zulke woningen worden steeds populairder, en dat is niet zo gek. Nederland vergrijst, mensen willen langer thuis wonen en de vraag naar comfortabele, goed toegankelijke huizen groeit met de dag. Maar een gemakswoning is niet alleen voor ouderen. Ook mensen met een beperking, mensen die herstellen van een operatie of gezinnen die vooruit willen denken, kiezen steeds vaker voor dit type woning.

Wat maakt een woning tot een echte gemakswoning

Een toegankelijke woning voldoet aan een aantal kenmerken die het dagelijks leven makkelijker maken. De drempel bij de voordeur ontbreekt of is zo laag mogelijk, zodat een rollator of rolstoel er zonder moeite overheen gaat. De badkamer heeft een inloopdouche zonder opstap en er is voldoende ruimte om te draaien. De lichtschakelaars en stopcontacten zitten op een handige hoogte, en de deuren zijn breed genoeg voor een rolstoel. Het gaat dus niet om één aanpassing, maar om een combinatie van slimme keuzes in de indeling en afwerking van de woning. Veel van deze aanpassingen vallen amper op als je fit en gezond bent, maar ze maken een enorm verschil op het moment dat dat verandert.

Nieuwe bouw of bestaande woning aanpassen

Bij nieuwbouwwoningen wordt steeds vaker rekening gehouden met toegankelijkheid. Projectontwikkelaars en gemeenten werken samen om woningen te bouwen die van het begin af aan geschikt zijn voor mensen in alle levensfasen. Toch is ook een bestaande woning aan te passen. Denk aan het plaatsen van een traplift, het vervangen van een bad door een inloopdouche of het verbreden van deurposten. De kosten hiervan lopen sterk uiteen. Een eenvoudige aanpassing kost soms een paar honderd euro, terwijl een grotere verbouwing al snel enkele duizenden euro’s bedraagt. Mensen met een lichamelijke beperking kunnen in sommige gevallen een vergoeding aanvragen via de gemeente, op basis van de Wet maatschappelijke ondersteuning, ook wel de Wmo genoemd.

Voordelen voor verschillende leeftijden en situaties

Gelijkvloers wonen heeft voordelen die veel mensen pas ontdekken als ze er daadwerkelijk in leven. Een gebroken been, een tijdelijke ziekte of gewoon ouder worden: het zijn allemaal situaties waarbij een drempelvrije woning het leven stukken aangenamer maakt. Jongere mensen kiezen soms bewust voor een woning zonder trap omdat dat praktisch is met jonge kinderen of een kinderwagen. Ouderen waarderen het omdat ze langer zelfstandig kunnen wonen en minder snel afhankelijk zijn van hulp. Onderzoekers en zorgorganisaties wijzen er al jaren op dat mensen gelukkiger en gezonder zijn als ze lang in hun eigen vertrouwde omgeving kunnen blijven. Een goed ingerichte, toegankelijke woning draagt daar direct aan bij.

Waar je op let als je een gemakshuis zoekt of bouwt

Wie op zoek gaat naar een comfortabele en goed toegankelijke woning, let op meer dan alleen de grootte of de ligging. Het is slim om te kijken naar de indeling van de begane grond, de breedte van de gangen en of er een slaapkamer en toilet op de begane grond aanwezig zijn of eenvoudig te realiseren zijn. Bij nieuwbouw is het verstandig om al in een vroeg stadium met de aannemer te praten over jouw wensen. Bij een bestaande woning helpt een ergotherapeut of een adviseur van een woonservicepunt om te beoordelen welke aanpassingen zinvol zijn. Sommige gemeenten bieden gratis adviesgesprekken aan voor mensen die willen nadenken over hun woonsituatie op de langere termijn. Neem daar gerust gebruik van, want goede informatie voorkomt dat je later voor verrassingen komt te staan.

Veelgestelde vragen

Heeft een gemakshuis altijd een slaapkamer op de begane grond?
Niet altijd, maar een slaapkamer op de begane grond is wel een van de meest genoemde kenmerken van een toegankelijke woning. Het zorgt ervoor dat traplopen niet nodig is voor de basisbehoeften van het dagelijks leven. Bij sommige woningen is de begane grond zo ingericht dat een slaapkamer er later eenvoudig aan toegevoegd kan worden.

Kan ik subsidie of vergoeding krijgen voor aanpassingen aan mijn woning?
Mensen met een lichamelijke beperking of aandoening kunnen bij de gemeente een aanvraag indienen via de Wet maatschappelijke ondersteuning, de Wmo. De gemeente beoordeelt dan of een vergoeding of voorziening mogelijk is. Dit geldt bijvoorbeeld voor een traplift, een aangepaste badkamer of het verbreden van deurposten.

Is een toegankelijke woning duurder dan een gewone woning?
Een woning die van het begin af aan toegankelijk is gebouwd, hoeft niet duurder te zijn dan een standaard woning. De extra kosten zitten vooral in aanpassingen achteraf, zoals het verbouwen van een bestaande badkamer of het plaatsen van een traplift. Wie bij nieuwbouw al rekening houdt met toegankelijkheid, bespaart later op verbouwingskosten.

Voor welke leeftijd is een gemakswoning geschikt?
Een comfortabele en goed toegankelijke woning is geschikt voor mensen van alle leeftijden. Jonge gezinnen profiteren van de praktische indeling, mensen die herstellen van een blessure of operatie merken direct het verschil, en ouderen kunnen er langer zelfstandig wonen. Er is geen minimale of maximale leeftijd voor dit type woning.